Kako su uništene naučne institucije

Kako smo već u prethodnom dijelu opisali, sedamdesetih i osamdesetih godina prošloga stoljeća u Bosni i Hercegovini došlo je do ekspanzije u razvoju nauke. Razlog tome je i činjenica da su obilne plodove počele davati institucije koje je odgovorna bosanska vlast od početka počela stvarati. Činila je to na krajnje ozbiljan i odgovoran način s punom slobodom naučnog rada i djelovanja koji je rezultirao činjenicom da su u mnogim oblastima naučnici u Bosni i Hercegovini postali među vodećim u bivšoj državi.

Posljednji udarac

Tako su se u BiH razvile velike izdavačke kuće koje su spadale među najveće u državi („Svjetlost”, „Veselin Masleša“). Pojedine biblioteke, a posebno tada najuglednija biblioteka filozofskih djela koja je izlazila pod imenom „Logos“ i predstavljala najznačajniju filozofsku biblioteku u državi dala je novi pečat visoke znanstvene ambicije i odgovornosti univerzitetskih radnika u Bosni i Hercegovini.

Tako su u Bosni i Hercegovini održani neki od najznačajnijih međunarodnih skupova, kao što je svjetski značajni simpozij „Fenomenologija i marksizam“, na kojem su učestvovali najpoznatiji poznavaoci oblasti u svijetu.

Sve ovo, međutim, srušeno je agresijom velikosrpstva koja se dogodila krajem postojanja bivše države, a došla do izražaja u otvorenoj, de facto okupaciji koju je Milošević organizirao preko Gračanina i Zgonjanina, tada vodećih policajaca u tadašnjoj Jugoslaviji i Bosni i Hercegovini.

Pobjeda nacionalističkih stranaka na prvim slobodnim izborima u Bosni i Hercegovini i politika koje su počele voditi zadala je posljednji udarac ovom plodnom prethodnom periodu i svela nauku, kulturu i obrazovanje na nivo najnižih instanci vlasti i njihove brige i podvela ih pod vladavinu nacionalne ideje kao ključne ideje i kriterija na osnovu kojih se prosuđuju sva pitanja nauke, kulture i obrazovanja.

Došlo je do urušavanja naučnih institucija koje su nestale ili ostale u bijednim tragovima. Došlo je do pada kvaliteta obrazovnog rada na univerzitetima koji su izgubili kompetenciju i sposobnost da stvaraju ljude koji mogu biti stvaraoci novih ideja jer su bili svedeni samo na proizvodnju pukih izvršilaca gotovih rješenja, što je u potpunosti odgovaralo totalitarnom karakteru nacionalističkih režima koji žele da imaju potpunu kontrolu nad svim institucijama nauke i kulture.

Tako možemo reći da, ustvari, ono što se u nauci i kulturi zbiva jeste samo rezultat krajnjeg entuzijazma i odricanja pojedinaca ili grupa ljudi koji su ostali vjerni principima izvrsnosti, koji su osnova za sve kriterije koji važe u nauci i umjetnosti, odnosno kulturi uopće i obrazovanju.